Uluslararası havacılıktan kaynaklı emisyonları azaltmaya yönelik küresel mutabakat

Ekim’in başında 191 ülkeden gelen temsilciler, Uluslararası Havacılıkta Karbon Denkleştirme ve Azaltma Sistemini (CORSIA) tartışmak için Montreal’de buluşmuştur. 2021’den itibaren gönüllü aşama başlayacak ve 2027’den itibaren, tüm ülkeler için zorunlu aşamaya geçiş sağlanacaktır. İlk baştaki gönüllü aşama için, halihazırda 66 ülke – toplamda, uluslararası havacılık emisyonların %85’ten fazlasından sorumludur – Türkiye dahil, katılma taahhüdünde bulunmuştur. Rusya ve Hindistan, iki büyük havacılık ülkesi, henüz ilk aşama için taahhüt vermemiştir.

Halihazırda havacılık, küresel sera gazı emisyonlarının %2,5’inden sorumludur. Hem yolcu hem de kargo uçuşları talebindeki artışlar ve ekonominin diğer kesimlerindeki düşecek olan emisyonlar yüzünden bu payın düzenli olarak 2050’ye kadar yükselmesi beklenmektedir. CORSIA, havacılık faaliyetindeki büyümenin ilave emisyonlara sebep olmadan gerçekleşmesini sağlayacak başlıca araçlardan biridir. Havayolları, belli bir seviyenin üzerindeki emisyon artışlarını denkleştirmek için diğer sektörlerde gerçekleştirilen emisyon azaltımlarından satın almak durumunda kalacaktır. CORSIA’nın yanı sıra ICAO, verimliliğin arttırılması ve sürdürülebilir yakıtların kullanımı dahil olmak üzere ilave tedbirlerin alınmasıyla, 2020 ve sonrasında karbon-nötr büyüme hedefini tutturmayı ümit etmektedir.

CORSIA, ülkeler arasında yıllardır süren bir müzakerenin neticesinde elde edilmiştir. Dünyadaki ilk küresel sektörel karbon fiyatlandırma sistemidir. CORSIA’dan birkaç önemli unsur aşağıda belirtilmektedir:

  • CORSIA, 2020 sonrasında herhangi emisyon büyümesi için telafi sağlamaktadır. Referans hattı, 2019-2020’deki ortalama emisyonlar olacaktır.
  • 2021: pilot aşamasının başlatılması, gönüllü aşama
  • 2023: birinci aşamanın resmi başlangıcı, gönüllü aşama
  • 2027: Zorunlu aşamanın başlangıcı. En Az Gelişmiş Ülkeler (LDCler) hariç, tüm ülkeler katılacaktır.
  • Yurtiçi uçuşlar CORSIA’ya dahil edilmemiştir çünkü ICAO sadece uluslararası havacılığın üzerine yönelme şartını koymuştur.
  • Havayolları, örneğin BM’nin Temiz Kalkınma Mekanizması ve ormancılık kredilerinden (REDD+) gelen denkleştirmeleri kullanabilecektir.
  • Havayolları, katılımcı bir ülkeden kalkan ve katılımcı başka bir ülkeye iniş yapan her bir güzergah için anlaşmanın şartlarına uymalıdır. Eğer uçuş güzergahı, katılımcı olmayan bir ülkede başlıyor veya bitiyorsa, anlaşma şartlarına riayet edilmesi gerekmemektedir.
  • Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında ve ayrıca verimli ve daha az verimli uçakları bulunan havayolları arasında bir ayrım yapılmaktadır.
  • 2022 ve sonrasında, CORSIA’nın performansına ilişkin üç yılda bir gözden geçirme gerçekleştirilecektir. Gerekmesi halinde değişikler yapılacaktır.
  • CORSIA, 2035’te sona ermektedir. Ancak 2032’nin sonunda, gözden geçirme oturumunda CORSIA’nın devam ettirilmesi kararı alınabilir.
  • Tüm katılımcı ülkelerin, havayollarından emisyon değerlerini toplaması ve ICAO’ya rapor etmesi gerekmektedir.

Yukarıda bahsi geçen unsurların yanı sıra, tartışılması gereken birçok konu vardır. Özellikle önümüzdeki aylarda daha detaylı olarak görüşülecek konulardan biri, emisyon azaltımlarının izleme, raporlama ve doğrulama (İRD) sürecidir.

Kaynak resim: http://climateobserver.org/wp-content/uploads/2015/10/aviations-pollution.jpg

Bu makalenin yazımında yazarlar, Hollanda emisyon kurumu haber bülteni için hazırlanmış benzer bir makaleden faydalanmışlardır.